Ahmet Can Y\u0131lmaz<\/p>\n\n\n\n
Yahya Sinwar\u2019\u0131n Diken ve Karanfil adl\u0131 kitab\u0131, 1967 y\u0131l\u0131nda, tam da Alt\u0131 G\u00fcn Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n atmosferinde ge\u00e7en \u00e7ocukluk an\u0131lar\u0131yla ba\u015fl\u0131yor. Han Yunus\u2019ta, \u015eatii m\u00fclteci kamp\u0131ndaki bir evin bah\u00e7esine kaz\u0131lan b\u00fcy\u00fck bir hendek bir arada ya\u015fayan iki aileye s\u0131\u011f\u0131nak oluyor. T\u00fcm hik\u00e2yeyi hen\u00fcz okul \u00e7a\u011f\u0131na gelmemi\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck Ahmed\u2019in g\u00f6z\u00fcnden takip ediyoruz. Ahmed\u2019in babas\u0131 ve amcas\u0131 ulusal m\u00fccadeleye kat\u0131lmak \u00fczere birlikte cepheye gidiyorlar. Amcas\u0131n\u0131n \u015fehit oldu\u011fu haberi bir s\u00fcre sonra iki aileyi birbirine yak\u0131nla\u015ft\u0131ran ve hatta kenetleyen bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oluyor. Ahmed\u2019in babas\u0131n\u0131n hayatta oldu\u011funa dair bir bilgi k\u0131r\u0131nt\u0131s\u0131 olsa da aile, ba\u015flar\u0131nda reisleri olmadan hayata tutunmak mecburiyetinde kal\u0131yor. Ahmed\u2019in b\u00fcy\u00fcmesiyle birlikte Filistin\u2019i i\u00e7ine alan, \u00e7evreleyen ve tabii bir zaman sonra onu tan\u0131mlayan \u015fiddet-\u00e7at\u0131\u015fma-direni\u015f sarmal\u0131 da b\u00fcy\u00fcyor ve geni\u015fliyor.
Metin boyunca arka planda Camp David Anla\u015fmas\u0131, L\u00fcbnan\u2019\u0131n i\u015fgali, Sabra ve \u015eatilla Katliam\u0131, Yom Kippur Sava\u015f\u0131, \u00dcrd\u00fcn\u2019deki Kara Eyl\u00fcl Olaylar\u0131, \u0130hvan k\u00f6kenli \u0130slamc\u0131 hareketin ilk n\u00fcvelerinin bilhassa Gazze\u2019de \u00fcniversite \u00e7evresinde ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131, Oslo Anla\u015fmas\u0131 gibi olaylar\u0131n hemen hepsi kronolojik olarak k\u00fc\u00e7\u00fck Ahmed\u2019in geli\u015fimi, karde\u015flerinin ve ailesinin ya\u015fam\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan de\u011fi\u015fimlerle birlikte ak\u0131yor.
T\u00fcm bu tarihi d\u00f6neme\u00e7ler ge\u00e7ilirken di\u011fer yanda bunlar\u0131n Filistin toplumsalla\u015fmas\u0131ndaki etkileri de ince bir g\u00f6zlem g\u00fcc\u00fcyle aktar\u0131l\u0131yor. Hen\u00fcz Gazze ve Bat\u0131 \u015eeria aras\u0131nda keskin bir politik ve fiziki kopu\u015fun ya\u015fanmad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde Gazze\u2019den El Halil\u2019e, Kud\u00fcs\u2019e veya Ramallah\u2019a yap\u0131lan yolculuklar\u0131, Filistin\u2019in farkl\u0131 \u015fehirleri aras\u0131ndaki evlilikler, ticari ili\u015fkiler, \u00f6\u011frencilik faaliyetleri gibi g\u00fcndelik ve s\u0131radan say\u0131lan (ama bug\u00fcn\u00fcn Filistin\u2019i i\u00e7in neredeyse imkans\u0131z kabul edilen) bir\u00e7ok hikayeyi izliyoruz.
Metin, 90\u2019lara yakla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Filistin s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndan bilhassa Gazze\u2019ye eri\u015fen \u0130hvan\u2019a yak\u0131n \u0130slamc\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00e7e\u015fitli siyasal etkile\u015fimlerle Filistinliler ve \u00f6zellikle \u00fcniversiteli gen\u00e7lik aras\u0131nda, fiziki mekan olarak da kamp\u00fcslerde nas\u0131l k\u00f6k salmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktar\u0131yor. Yazar\u0131n elbette d\u00f6nemin bizzat i\u00e7inden yeti\u015fen biri olmas\u0131, s\u00fcrecin detaylar\u0131n\u0131, propagandas\u0131n\u0131 yayma ve \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imlerini resmetmesi bak\u0131m\u0131ndan olduk\u00e7a elveri\u015fli hale getiriyor. Fakat Yahya Sinwar k\u00fc\u00e7\u00fck ve dar \u00e7evreler \u00fczerinden ele alarak aktard\u0131\u011f\u0131 olaylar\u0131 siyasi hiziple\u015fmenin retori\u011fine ba\u015fvurmadan anlatmay\u0131 tercih ediyor. Mesela Ahmed\u2019in ailesindeki karakterlerin El Fetih, Halk Cephesi ve \u0130slami Hareket aras\u0131ndaki \u00e7e\u015fitlili\u011fini karde\u015fler aras\u0131nda yer yer gerilime yol a\u00e7an g\u00f6r\u00fc\u015f farkl\u0131l\u0131klar\u0131 olarak ele al\u0131rken \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc bir mesafeyi korumay\u0131 ba\u015far\u0131yor. Fakat nihayetinde, Hamas hareketinin 90\u2019lardan itibaren Filistin direni\u015finde \u00f6nc\u00fc pozisyona ge\u00e7i\u015f s\u00fcreci kitab\u0131n \u2018tarihsel politik\u2019 zeminini kuruyor demek hatal\u0131 olmaz san\u0131yorum.
Tabii ki hemen her s\u00f6m\u00fcrge toplumunda oldu\u011fu gibi i\u015fgalin yaratt\u0131\u011f\u0131, i\u015fgalci g\u00fc\u00e7lerin yol verdi\u011fi \u00e7e\u015fitli yozla\u015fma pratikleri de anlat\u0131da yer buluyor. Gen\u00e7li\u011fe y\u00f6nelik uyu\u015fturucu kullan\u0131m\u0131na te\u015fvik, ajanl\u0131k\/ajanla\u015ft\u0131rma giri\u015fimleri halihaz\u0131rda s\u00fcren bask\u0131, g\u00f6zalt\u0131, i\u015fkence ve tutuklama gibi zor ayg\u0131tlar\u0131na paralel olarak i\u015fleniyor. Filistinlilere 1948 topraklar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fma imkan\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 toplum i\u00e7indeki k\u0131r\u0131lman\u0131n \u00f6nemli ayaklar\u0131ndan biri olarak ele al\u0131n\u0131yor ve metinde bir\u00e7ok kez -bir anlamda- bunun tart\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131l\u0131yor. \u0130sraillilerle, bu \u00e7al\u0131\u015fma imkan\u0131 dolay\u0131s\u0131yla daha \u00e7ok temas eden ve haliyle onlar\u0131n ya\u015fam k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden etkilenen bir\u00e7ok insan\u0131n hayat\u0131ndaki \u00e7arp\u0131c\u0131 de\u011fi\u015fimden s\u00f6z ediliyor. Bahsedilen \u201cyozla\u015fma\u201d pratiklerinin bu vesileyle daha m\u00fcmk\u00fcn hale geldi\u011fi belirtiliyor. Fakat Bat\u0131 \u015eeria\u2019daki n\u00fcfusa g\u00f6re Gazze\u2019deki kitlelerin 48 topraklar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fma ve Yahudilere hizmet etme konusunda daha kat\u0131 olduklar\u0131n\u0131n da alt\u0131 \u00e7iziliyor.
Kitap 1987\u2019de patlak veren Birinci \u0130ntifada\u2019n\u0131n sert ve \u00e7at\u0131\u015fmal\u0131 atmosferini Gazze \u00f6zelinde neredeyse sokak sokak, cadde cadde, Gazze\u2019yi \u00e7evreleyen kamplar\u0131n fiziki \u00f6zellikleriyle birlikte aktar\u0131rken, Ahmed Yasin\u2019i temsil etti\u011fi anla\u015f\u0131lan \u015eeyh Ahmed karakteri ve onun \u00e7evresindeki geli\u015fmelerle Hamas\u2019\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 i\u015fliyor. Halk\u0131n ve politik hareketlerin aras\u0131nda tart\u0131\u015fmas\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen ve kitapta da ele al\u0131nan bir ba\u015fka konu i\u015fbirlik\u00e7ilerin cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 meselesi. Yani i\u015fgal g\u00fc\u00e7lerine \u00e7al\u0131\u015fan ajanlar\u0131n genellikle kamusal alanda infaz edilmesi. Bunun zaman zaman \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz bulundu\u011fundan ve kitleler taraf\u0131ndan ho\u015f kar\u015f\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131ndan, Filistinli ayd\u0131nlar aras\u0131nda \u00e7e\u015fitli tart\u0131\u015fmalara yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z ediliyor. Bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda Kassam Tugaylar\u0131n\u0131n kurucu kadrolar\u0131ndan \u0130mad Akil, Hamas\u2019\u0131n bombal\u0131 sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n mimarlar\u0131ndan kabul edilen Yahya Ayya\u015f, El Fetih\u2019in silahl\u0131 kanad\u0131ndan H\u00fcseyin Abiyat gibi bir\u00e7ok farkl\u0131 isim romanda karakter olarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor, yapt\u0131klar\u0131 eylemlerle ve \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fckleri operasyonlar\u0131n geni\u015f anlat\u0131mlar\u0131yla metinde \u00f6nemli bir yer tutuyorlar.
Diken ve Karanfil, Yahya Sinwar\u2019\u0131n \u0130srail hapishanelerinde ge\u00e7irdi\u011fi uzun tutsakl\u0131k d\u00f6neminde, hapishane ko\u015fullar\u0131na dayal\u0131 olarak zor ve k\u0131s\u0131tl\u0131 imkanlarda par\u00e7a par\u00e7a yaz\u0131lm\u0131\u015f ve muhtemelen yazar\u0131n \u00fczerinde geriye d\u00f6n\u00fck \u00e7al\u0131\u015fma f\u0131rsat\u0131 bulamad\u0131\u011f\u0131 bir ortamda yay\u0131mlanm\u0131\u015f. Her ne kadar T\u00fcrkiye\u2019deki yay\u0131nc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan \u00f6n s\u00f6z\u00fcnde \u201cbir romanda bulunmas\u0131 gereken olay \u00f6rg\u00fcs\u00fc, karakter geli\u015fimi, estetik kayg\u0131, kurguya denk d\u00fc\u015fen anlat\u0131m y\u00f6ntemi gibi unsur\u00adlar\u0131 ve \u015fartlar\u0131 yeterince bar\u0131nd\u0131rm\u0131yor\u201d dense de, bu yorum tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131kt\u0131r. Belki teknik a\u00e7\u0131dan yeterince geli\u015fkin olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir fakat metin bir romanda olmas\u0131 gereken unsurlar\u0131 -kusurlu veya eksik de olsa- bar\u0131nd\u0131r\u0131yor bana kal\u0131rsa. Bunun yan\u0131 s\u0131ra metnin \u00f6zellikle ikinci yar\u0131s\u0131nda, sivil alanlar\u0131 da hedef alan canl\u0131 bomba eylemlerinin, i\u015fgal g\u00fc\u00e7lerine yap\u0131lan gerilla tipi sald\u0131r\u0131lar\u0131n fazla say\u0131da ve detaylar\u0131yla yer ald\u0131\u011f\u0131, yer yer okuyucuyu tekrara d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcp metinden k\u0131smen kopard\u0131\u011f\u0131 ve izle\u011fi zorla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Fakat yazar\u0131n bir silahl\u0131 direni\u015f \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn liderlerinden oldu\u011fu ve metinde yer verdi\u011fi eylemlerin -muhtemelen \u00e7o\u011funun- ger\u00e7ek vakalar oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, bunun co\u011frafi olarak mek\u00e2na ve tarihsel manada zamana h\u00e2kim olanlar i\u00e7in ne kadar ilgi \u00e7ekici olabilece\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131r. Bu sebeple metnin, bir Filistinlinin okudu\u011funda yarataca\u011f\u0131 etkiyle, d\u0131\u015far\u0131dan bir okurda yarataca\u011f\u0131 etki pek tabii farkl\u0131 olacakt\u0131r.
Ezc\u00fcmle, 16 Ekim 2024\u2019te i\u015fgal g\u00fc\u00e7leri taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc g\u00f6steren video kayd\u0131 sadece Filistin’de de\u011fil D\u00fcnya direni\u015fler tarihinde de derin iz b\u0131rakacak olan Sinwar\u2019\u0131n kaleme ald\u0131\u011f\u0131 Diken ve Karanfil \u00f6nemli bir belgesel roman olma \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yor. Sadece 7 Ekim\u2019 den sonra de\u011fil, yar\u0131m y\u00fczy\u0131ldan fazlad\u0131r Filistinlilerin maruz b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015fiddet repertuvar\u0131n\u0131n g\u00fcndelik olaylarda nas\u0131l a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne sererken, i\u015fgale kar\u015f\u0131 direni\u015fin co\u015fku, cesaret, h\u00fcz\u00fcn ve mutlulukla \u00f6r\u00fclen \u00e7ehresini belirgin bir bi\u00e7imde resmediyor.
Dipnot: Kitab\u0131n Ekin Yay\u0131nevi\u2019ne ait bas\u0131m\u0131n\u0131 okudum. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda Vera adl\u0131 bir yay\u0131nevine ait, hala ne ama\u00e7la yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlayamad\u0131\u011f\u0131m son derece k\u00f6t\u00fc, \u00f6zensiz bi\u00e7imde yay\u0131ma haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir \u00e7evirisi var, bu bask\u0131n\u0131n tercih edilmemesini tavsiye ederim.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ahmet Can Y\u0131lmaz Yahya Sinwar\u2019\u0131n Diken ve Karanfil adl\u0131 kitab\u0131, 1967 y\u0131l\u0131nda, tam da Alt\u0131 G\u00fcn Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n atmosferinde ge\u00e7en \u00e7ocukluk an\u0131lar\u0131yla ba\u015fl\u0131yor. Han Yunus\u2019ta, \u015eatii m\u00fclteci kamp\u0131ndaki bir evin bah\u00e7esine kaz\u0131lan b\u00fcy\u00fck bir hendek bir arada ya\u015fayan iki aileye s\u0131\u011f\u0131nak oluyor. T\u00fcm hik\u00e2yeyi hen\u00fcz okul \u00e7a\u011f\u0131na gelmemi\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck Ahmed\u2019in g\u00f6z\u00fcnden takip ediyoruz. Ahmed\u2019in babas\u0131 ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1206,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"tdm_status":"","tdm_grid_status":"","footnotes":""},"categories":[6,7],"tags":[],"class_list":{"0":"post-1205","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-kultur","8":"category-siyaset"},"yoast_head":"\n