Ahmed el-Derzi<\/p>\n\n\n\n
B\u00f6lgemizin jeopoliti\u011fi, enerjinin uluslararas\u0131 ge\u00e7i\u015f yollar\u0131yla, asker\u00ee n\u00fcfuzun de\u011fi\u015fken ittifaklarla, i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n ise uluslararas\u0131 hesaplarla i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fi k\u00fcresel gerilim merkezlerinden biri h\u00e2line gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Suriye\u2019de ya\u015fanan sars\u0131c\u0131 geli\u015fmeler, Esad rejiminin \u00e7\u00f6kmesi ve yerine yeni bir y\u00f6netimin gelmesinin ard\u0131ndan da etkilerini s\u00fcrd\u00fcrmektedir. S\u00fcre\u00e7, b\u00f6lgesel ve uluslararas\u0131 \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n yeni bir a\u015famas\u0131na evrilmi\u015ftir. Bu durum \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fildir; \u00e7\u00fcnk\u00fc Suriye, b\u00f6lgedeki s\u0131radan devletlerden biri de\u011fil, b\u00fcy\u00fck ve b\u00f6lgesel g\u00fc\u00e7lerin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n kesi\u015fti\u011fi jeopolitik bir kav\u015fakt\u0131r. Suriye\u2019deki g\u00fcvenlik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri, Bat\u0131 Asya\u2019n\u0131n genel g\u00fcvenli\u011fini do\u011frudan etkilemektedir. \u00d6zellikle b\u00f6lgenin \u00fc\u00e7 temel dire\u011fi olan T\u00fcrkiye, \u0130ran ve M\u0131s\u0131r ba\u015fta olmak \u00fczere, Suudi Arabistan da siyasi hesaplar\u0131 ne olursa olsun bu etkilerden ba\u011f\u0131ms\u0131z kalamayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
H\u0131zla de\u011fi\u015fen k\u00fcresel dengeler i\u00e7inde, Bat\u0131 Asya\u2019n\u0131n jeopoliti\u011fi enerjinin, uluslararas\u0131 koridorlar\u0131n, asker\u00ee n\u00fcfuzun ve de\u011fi\u015fken ittifaklar\u0131n i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fi bir gerilim alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu denklemde Suriye onlarca y\u0131ld\u0131r merkezi bir rol oynamaktad\u0131r. Kadim d\u00fcnyan\u0131n kalbinde yer alan bu \u00fclke, 2011 y\u0131l\u0131ndan sonra Bat\u0131 Asya g\u00fcvenli\u011finin yeniden \u015fekillenmesinde belirleyici bir unsur h\u00e2line gelmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
8 Aral\u0131k 2024\u2019te Esad rejiminin \u00e7\u00f6kmesi, Bat\u0131 Asya ve Arap d\u00fcnyas\u0131nda benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f b\u00fcy\u00fckl\u00fckte bir jeopolitik deprem yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Sahadaki \u00e7ok say\u0131daki b\u00f6lgesel ve uluslararas\u0131 akt\u00f6r, bu depremin etkilerini daha da derinle\u015ftirmi\u015ftir. Sars\u0131nt\u0131lar, merkez \u00fcss\u00fc Suriye olan bu krize co\u011frafi ve siyasi yak\u0131nl\u0131\u011fa g\u00f6re \u00e7evre b\u00f6lgelere yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00fcre\u00e7 hen\u00fcz sona ermi\u015f de\u011fildir; art\u00e7\u0131 etkiler devam etmekte ve nihai sonu\u00e7lar \u00f6ng\u00f6r\u00fclememektedir. Baz\u0131 akt\u00f6rlerin sahadan \u00e7ekilmesi, buna kar\u015f\u0131l\u0131k daha \u00f6nce ikincil konumda olan akt\u00f6rlerin \u00f6ne \u00e7\u0131kmas\u0131yla \u00e7at\u0131\u015fma daha sert ve karma\u015f\u0131k bir a\u015famaya ge\u00e7mi\u015ftir. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda bu m\u00fccadelenin ge\u00e7ici denge noktalar\u0131na ula\u015fmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olsa da, farkl\u0131 bi\u00e7imlerde yeni \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz g\u00f6r\u00fcnmektedir.<\/p>\n\n\n\n
Esad rejiminin d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc, iktidar ve servetin tekelle\u015ftirilmesine dayal\u0131 i\u00e7 politikalar, b\u00f6lgesel ve uluslararas\u0131 g\u00fc\u00e7 dengelerinin do\u011fru okunamamas\u0131 ve yeni bir b\u00f6lgesel d\u00fczenin in\u015fas\u0131na direnilmesi sonucunda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Rejimin, Astana s\u00fcreci \u00e7er\u00e7evesinde sahadaki etkili asker\u00ee ve siyasi akt\u00f6rlerle uzla\u015f\u0131y\u0131 reddetmesi, T\u00fcrkiye ile ili\u015fkileri normalle\u015ftirmemesi ve uluslararas\u0131 koruma sa\u011flayamayan yeni b\u00f6lgesel akt\u00f6rlere y\u00f6nelmesi bu s\u00fcreci h\u0131zland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak rejimin \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc, Suriye\u2019deki i\u00e7 \u00e7\u00f6z\u00fclmeyi durdurmam\u0131\u015f; aksine \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n yeni dinamiklerini tetiklemi\u015ftir. Bu durum, hedefin yaln\u0131zca rejim de\u011fil, bizzat Suriye\u2019nin kendisi ve Bat\u0131 Asya\u2019n\u0131n gelecekteki jeopolitik yap\u0131lanmas\u0131 oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Bat\u0131l\u0131 ve \u0130srail merkezli politikalar\u0131n, istihbarat kontrol\u00fc alt\u0131nda Suriye i\u00e7indeki y\u0131k\u0131m s\u00fcre\u00e7lerini s\u00fcrd\u00fcrmesi bu tabloyu peki\u015ftirmektedir.<\/p>\n\n\n\n
\u0130ran\u2019\u0131n Suriye\u2019den \u00e7ekilmesinin ard\u0131ndan, \u00fclkedeki ve \u00fclke \u00fczerindeki \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n \u015fiddeti daha da artm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130srail\u2019in Gazze, Filistin ve G\u00fcney L\u00fcbnan\u2019daki geli\u015fmeleri kendi lehine bir \u201czafer\u201d olarak g\u00f6rmesi, Suriye\u2019deki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc de bu \u00e7er\u00e7evede de\u011ferlendirmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m, \u0130srailli siyaset\u00e7ilerin Bat\u0131 Asya\u2019daki halklar\u0131n ve devletlerin kaderini belirleme iddias\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a dile getirmelerine neden olmu\u015ftur. Bu anlay\u0131\u015fa g\u00f6re, m\u00fcttefik dahi olsa veya bar\u0131\u015f anla\u015fmalar\u0131 imzalam\u0131\u015f bulunsa bile, hi\u00e7bir b\u00f6lgesel g\u00fcc\u00fcn y\u00fckselmesine izin verilmeyecektir.<\/p>\n\n\n\n
Bu noktada vurgulanmas\u0131 gereken temel husus \u015fudur: Ya\u015fananlar, Suriye\u2019nin ve genel olarak Bilad\u00fc\u2019\u015f-\u015eam\u2019\u0131n tarihsel ba\u011flam\u0131na geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn bir tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. D\u00fcz co\u011frafi yap\u0131s\u0131 ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015fan etnik, din\u00ee, mezhepsel ve a\u015firetsel \u00e7e\u015fitlili\u011fi, Suriye\u2019nin siyasi co\u011frafyas\u0131n\u0131 tarih boyunca k\u0131r\u0131lgan k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Suriye ya imparatorluklar aras\u0131 m\u00fccadelelerin sahas\u0131 olmu\u015f ya da kendisine g\u00f6rece istikrar sa\u011flayan b\u00fcy\u00fck bir g\u00fcc\u00fcn par\u00e7as\u0131 olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ancak bu kez s\u00fcrecin en tehlikeli akt\u00f6rlerinden biri, Bat\u0131 Asya\u2019n\u0131n tamam\u0131n\u0131 etkileyen \u0130srail ve onun arkas\u0131ndaki Bat\u0131 d\u00fczenidir. Bu durum, Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda \u00e7izilen b\u00f6lgesel s\u0131n\u0131rlar\u0131n yeni haritalara do\u011fru evrilmesine yol a\u00e7acakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
G\u00f6rev son derece zordur; \u00e7\u00fcnk\u00fc Suriye\u2019nin i\u00e7 ve d\u0131\u015f sorunlar\u0131 birbirinden ayr\u0131lmaz bi\u00e7imde i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015ftir. Uzun s\u00fcren i\u00e7 sava\u015f, Suriyeliler aras\u0131nda etnik, mezhepsel ve kimlik temelli derin b\u00f6l\u00fcnmeler yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Kapsay\u0131c\u0131 bir ulusal kimli\u011fin in\u015fa edilememesi, i\u00e7 sava\u015flar\u0131n do\u011fal sonu\u00e7lar\u0131ndan biridir.<\/p>\n\n\n\n
En tehlikeli meydan okuma ise, etnik ve mezhepsel \u00e7e\u015fitlili\u011fe dayanan b\u00f6l\u00fcnme projeleridir. Bu e\u011filimin g\u00fc\u00e7lenmesinin \u00fc\u00e7 temel nedeni vard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n
Bu tehdit yaln\u0131zca Suriye\u2019nin gelece\u011fiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir; etkileri t\u00fcm Bat\u0131 Asya\u2019ya yay\u0131lacakt\u0131r. Bu nedenle Suriye\u2019de ya\u015fananlar, b\u00f6lgesel bir \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde de\u011ferlendirilmelidir. Bu konu, yaz\u0131n\u0131n ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ele al\u0131nacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
(Bu yaz\u0131 ilk olarak Al-Mayadeen’de yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ahmed el-Derzi B\u00f6lgemizin jeopoliti\u011fi, enerjinin uluslararas\u0131 ge\u00e7i\u015f yollar\u0131yla, asker\u00ee n\u00fcfuzun de\u011fi\u015fken ittifaklarla, i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131n ise uluslararas\u0131 hesaplarla i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7ti\u011fi k\u00fcresel gerilim merkezlerinden biri h\u00e2line gelmi\u015ftir. Suriye\u2019de ya\u015fanan sars\u0131c\u0131 geli\u015fmeler, Esad rejiminin \u00e7\u00f6kmesi ve yerine yeni bir y\u00f6netimin gelmesinin ard\u0131ndan da etkilerini s\u00fcrd\u00fcrmektedir. S\u00fcre\u00e7, b\u00f6lgesel ve uluslararas\u0131 \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n yeni bir a\u015famas\u0131na evrilmi\u015ftir. Bu durum \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1287,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"tdm_status":"","tdm_grid_status":"","footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"post-1289","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-guncel"},"yoast_head":"\n