‘\u0130nsan Haklar\u0131 Perspektifinden 6 \u015eubat Depremleri; T\u0131kanmay\u0131 A\u015fmak \u0130\u00e7in Bir Konferans’, 25 May\u0131s 2024 tarihinde \u00c7ankaya’da ger\u00e7ekle\u015ftirildi. <\/p>\n\n\n\n
Konferans\u0131n sonu\u00e7 bildirgesi:<\/p>\n\n\n\n
“T\u00fcrkiye co\u011frafyas\u0131n\u0131n %90\u2019\u0131 deprem b\u00f6lgesinde olup bug\u00fcne kadar \u00e7ok say\u0131da b\u00fcy\u00fck y\u0131k\u0131m ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Cumhuriyet d\u00f6neminde ger\u00e7ekle\u015fen 1939 Erzincan, 1999 G\u00f6lc\u00fck ve D\u00fczce depremlerinden daha geni\u015f alan\u0131 ve n\u00fcfusu etkileyen 6 \u015eubat depremleri, \u00fclkemizin ve halk\u0131m\u0131z\u0131n gelece\u011fini derinden etkilemi\u015ftir. Gerek deprem \u00f6ncesinde al\u0131nmas\u0131 gereken \u00f6nlemler ger\u00e7ekle\u015ftirilmedi\u011fi, gerekse deprem sonras\u0131 bilimsel, teknik ve toplumsal \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n h\u0131zl\u0131, \u015feffaf ve kamu yarar\u0131n\u0131 g\u00f6zeten bi\u00e7imde yap\u0131lmamas\u0131 nedeniyle ciddi bir t\u0131kanma, dolay\u0131s\u0131yla insan haklar\u0131 krizi ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Deprem b\u00f6lgesindeki 11 ilde ya\u015fayan 14 milyon yurtta\u015f\u0131m\u0131z\u0131n bar\u0131nma, beslenme, sa\u011fl\u0131k ve e\u011fitim alanlar\u0131nda ciddi sorunlar\u0131n devam etti\u011fini, May\u0131s 2024\u2019te Konferans\u0131m\u0131z\u0131n D\u00fczenleme Kurulu ad\u0131na uygulanan Deprem Sonras\u0131 Ya\u015fam Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Anketinin sonu\u00e7lar\u0131 da g\u00f6stermektedir.\u00a0 \u00d6rne\u011fin Hatay\u2019daki depremzedelerin %80.3\u2019\u00fc ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 konutun i\u00e7inde ve \u00e7evresinde altyap\u0131 eksikleri oldu\u011funu vurgulamaktad\u0131r. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve yeterli g\u0131daya ula\u015famayanlar\u0131n oran\u0131 depremzedeler aras\u0131nda %70\u2019e ula\u015fmaktad\u0131r. Depremzedelerin % 78.5\u2019i\u2019 sa\u011fl\u0131k hizmetlerinden yeterince yararlanamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015f olup ba\u015fl\u0131ca sa\u011fl\u0131k sorunun da %92 oran\u0131yla psikolojik oldu\u011fu saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer yandan depremzedelerin %97\u2019si sa\u011fl\u0131kl\u0131 e\u011fitim ko\u015fullar\u0131n\u0131n sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
11 il i\u00e7inde Hatay, ortalama 120-150 y\u0131lda bir 7\u2019inin \u00fczerinde b\u00fcy\u00fckl\u00fckte depremlerin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi bir ilimizdir. Bu s\u00fcrenin s\u0131n\u0131r\u0131na gelindi\u011fi bir d\u00f6nemde 2021 y\u0131l\u0131nda Hatay Valili\u011fi ve ilgili kurumlar\u0131n deprem riskini azaltmaya y\u00f6nelik ald\u0131klar\u0131 kararlara ra\u011fmen gerekli \u00f6nlemleri almad\u0131klar\u0131 6 ve 20 \u015eubat depremlerinde anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130RAP a\u00e7\u0131s\u0131ndan depreme kar\u015f\u0131 gerekli \u00f6nlemleri olmayan t\u00fcm kurum ve kurulu\u015flar sorumludur. Ne yaz\u0131k ki depremin \u00fczerinden 15 ay ge\u00e7mesine ra\u011fmen sorumlularla ilgili dava a\u00e7\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu hukuki a\u00e7\u0131dan ciddi bir t\u0131kanman\u0131n nedenlerinden sadece bir tanesidir.<\/p>\n\n\n\n
Depremin ilk an\u0131ndan itibaren arama ve kurtarma faaliyetlerinde b\u00fcy\u00fck bir yetersizlik, da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131k ve koordinasyonsuzluk s\u00f6z konusu olmu\u015ftur. Bunun sorumlusu do\u011fal olarak siyasi iktidar ve ba\u015fta valilikler, AFAD gibi merkezi y\u00f6netim birimleridir. \u0130lk g\u00fcnlerde ordunun harekete ge\u00e7irilmemesi can kay\u0131plar\u0131n\u0131n \u00e7ok fazla olmas\u0131na neden olmu\u015ftur. Deprem sonras\u0131nda \u00e7ad\u0131r kentlerin, konteyner alanlar\u0131n\u0131n ve afetzede yerle\u015fim yerlerinin zaman\u0131nda ve yeterince kurulmamas\u0131nda da K\u0131z\u0131lay, AFAD ve yerel y\u00f6netimler yetersiz kalm\u0131\u015flard\u0131r. Jeolojik et\u00fctlerin g\u00fcncellenmesi ve buna g\u00f6re sa\u011flam zeminlerde makro planlar haz\u0131rlanmas\u0131 gerekirken bu yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Bundan da \u00c7\u015e\u0130DB ve B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyeleri sorumludur. Kentsel Sit alan\u0131ndaki tahribat ve KA\u0130P haz\u0131rlanmamas\u0131nda Cumhur Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnameleri, 2863 Say\u0131l\u0131 KTV Koruma Kanununa g\u00f6re de\u011fil 6306 Say\u0131l\u0131 Afet Riski Alt\u0131ndaki Alanlar\u0131n D\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi Hakk\u0131nda Kanuna g\u00f6re hareket edilmesi tahribat\u0131 ve t\u0131kan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 yaratan ba\u015fl\u0131ca etmendir. Bu kanuna g\u00f6re ilan edilen \u201crezerv alan\u201d uygulamas\u0131, deprem b\u00f6lgesi ba\u015fta olmak \u00fczere yurtta\u015flar\u0131n anayasa ve yasalarla g\u00fcvenceye al\u0131nan m\u00fclkiyet hakk\u0131 da risk alt\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Devletin 680 bin konutu deprem b\u00f6lgesinde yapmay\u0131 vaat etmesine ra\u011fmen, aradan ge\u00e7en 15 ay sonra konutlar\u0131n %11\u2019i ancak teslim edilebilmi\u015ftir. Bar\u0131nma sorununun sa\u011fl\u0131kl\u0131 bi\u00e7imde \u00e7\u00f6z\u00fclmesi, uzun vadeli d\u00fc\u015f\u00fcnmek, ancak b\u00f6lgesel ve makro Naz\u0131m Planlama ile olabilecektir. Bu planlar 15 ayda haz\u0131rlanabilirdi ama yap\u0131lmay\u0131p mimari TOK\u0130 projeleri ile kolay ve g\u00f6stermelik, hukuka ayk\u0131r\u0131 bir y\u00f6ntem izlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Deprem \u00e7er\u00e7evesinde bug\u00fcn ya\u015fanan t\u0131kanma neyi ifade ediyor ve ne zamandan beri bu durum ge\u00e7erlidir? \u00dclkemizin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc farkl\u0131 d\u00fczeylerde etkilemi\u015f olan Kahramanmara\u015f merkezli 6 \u015eubat 2023 depremleri ve Hatay merkezli 20 \u015eubat depremlerinin \u00fczerinden 470 g\u00fcn\u00fc a\u015fk\u0131n bir zaman ge\u00e7ti\u011fi h\u00e2lde, depremi takip eden g\u00fcnlerde ba\u015flayan koordinasyon sorunlar\u0131 bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 devam etmektedir. Bir afet b\u00f6lgesi oldu\u011fu bilinen co\u011frafyam\u0131zda kentlere ili\u015fkin t\u0131kanma; \u00f6ncelikle kentlerin afetlere diren\u00e7li olarak kurulmamas\u0131, \u015fehir planlar\u0131n\u0131n uygulanma ve denetlenme s\u00fcre\u00e7lerinde ya\u015fanan aksakl\u0131klar, kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcre\u00e7lerinin kentlerin yap\u0131 stokunu dayan\u0131kl\u0131 h\u00e2le getirmek i\u00e7in bir ara\u00e7 olarak kullan\u0131lmamas\u0131, kentsel mek\u00e2nlar\u0131n t\u00fcm k\u0131r\u0131lgan gruplar\u0131 kapsayacak \u015fekilde eri\u015filebilirlik ilkeleriyle organize edilmemesi, \u201cimar aff\u0131\u201d gibi s\u00fcre\u00e7lerle m\u00fchendislik hizmeti almam\u0131\u015f yap\u0131lar\u0131n yasal h\u00e2le getirilmesi gibi s\u00fcre\u00e7lerle ba\u015flar. Merkezi ve yerel y\u00f6netimlerin, e\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131n, \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn, ulusal ve uluslararas\u0131 sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n; imar planlama, yap\u0131la\u015fma, somut k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n korunmas\u0131, yerel halk\u0131n afetler konusunda bilgilendirilmesine ili\u015fkin s\u00fcre\u00e7lerde gerekli ad\u0131mlar\u0131 atmamas\u0131, kentlerin afetlere diren\u00e7li h\u00e2le getirilmesi i\u00e7in gerekli afet sonras\u0131 toplanma alanlar\u0131n\u0131n s\u0131kl\u0131kla yap\u0131la\u015fmaya konu olmas\u0131, e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k tesisi, idari tesisler gibi kamu yap\u0131lar\u0131 ve havaliman\u0131 gibi kentler aras\u0131 ula\u015f\u0131m i\u00e7in \u00f6nemli tesislerin yap\u0131sal a\u00e7\u0131dan dayan\u0131ks\u0131z olmas\u0131 gibi nedenler, deprem \u00f6ncesi s\u00fcre\u00e7teki t\u0131kanma nedenleridir.<\/p>\n\n\n\n
Deprem s\u0131ras\u0131nda ya\u015fanan t\u0131kanman\u0131n etkileri; arama ve kurtarma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, bu \u00e7al\u0131\u015fmalar hen\u00fcz tamamlanmam\u0131\u015fken ba\u015flayan enkaz kald\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, y\u0131k\u0131m\u0131n yo\u011fun oldu\u011fu yerlerde eri\u015fim sorunlar\u0131, telefon ve internet \u00fczerinden ileti\u015fimin k\u0131s\u0131tl\u0131 olmas\u0131, arama-kurtarma konusunda yeti\u015fmi\u015f ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc kapasitesinin azl\u0131\u011f\u0131, bu s\u00fcre\u00e7lerin y\u00f6netiminin tek merkezde toplanm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu aksakl\u0131klar gibi sorunlarla kendini g\u00f6sterir. Deprem sonras\u0131 s\u00fcre\u00e7te ise t\u0131kanma; niteliksiz ve dayan\u0131ks\u0131z yap\u0131 stoku nedeniyle b\u00fcy\u00fck bir y\u0131k\u0131m ger\u00e7ekle\u015fmesi, nitelikli, sa\u011fl\u0131kl\u0131, g\u00fcvenli ge\u00e7ici bar\u0131nma alanlar\u0131n\u0131n k\u0131sa zamanda sa\u011flanamamas\u0131, e\u011fitim ve sa\u011fl\u0131k tesislerinin hizmet veremez h\u00e2le gelmesi, ana ula\u015f\u0131m akslar\u0131 da dahil olmak \u00fczere ula\u015f\u0131m sisteminin hasar g\u00f6rmesi, bu nedenle artan can kay\u0131plar\u0131, kentsel sistemlerin i\u015flemekten uzak durumu nedeniyle yo\u011fun bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fen d\u0131\u015fa g\u00f6\u00e7, k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n hasar tespiti ve gerekli durumlarda enkaz kald\u0131rma s\u00fcre\u00e7lerinde -bu alanlar\u0131n gerektirdi\u011fi y\u00fcksek hassasiyetin g\u00f6zetilmedi\u011fi- \u00f6zensiz yakla\u015f\u0131m, planlama, yeniden yap\u0131lanma ve onar\u0131m s\u00fcre\u00e7lerine ili\u015fkin belirsizlik, \u015feffafl\u0131\u011f\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre\u00e7lerin yerel halkta olu\u015fturdu\u011fu tedirginlik ve g\u00fcvensizlik, b\u00fct\u00fcnsel planlama yerine proje baz\u0131nda par\u00e7ac\u0131l uygulamalar\u0131n afet sonras\u0131 a\u015famada yo\u011fun olarak tercih edilmesi, yerel halkta olu\u015fan m\u00fclks\u00fczle\u015fme ve yerinden edilme endi\u015fesi, ekonomik i\u015flev ve \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131n\u0131n hasar g\u00f6rmesi nedeniyle kentsel ekonominin g\u00fc\u00e7 kaybetmesi, k\u0131rsal yerle\u015fmeler, do\u011fal alanlar ve tar\u0131m alanlar\u0131n\u0131n ge\u00e7ici bar\u0131nma alanlar\u0131na ve moloz d\u00f6k\u00fcm\u00fcne konu olmas\u0131, enkaz kald\u0131rma ve moloz ta\u015f\u0131ma s\u00fcre\u00e7lerindeki koordinasyonsuzluk ve \u00f6zensizli\u011fin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 problemleri, depremle beraber ampute ve engelli n\u00fcfusta g\u00f6r\u00fclen art\u0131\u015fla olu\u015fan y\u00fcksek eri\u015filebilirlik ihtiyac\u0131n\u0131n kentsel m\u00fcdahalelerle \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmemesi gibi ba\u015fl\u0131ca konularla g\u00fcndeme gelir.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n\n\n\n
Bu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda ne yapmal\u0131y\u0131z ve nas\u0131l yapmal\u0131y\u0131z?\u00a0\u00c7ok katmanl\u0131 bir organizma olan kentlerin, depremden sonra her katman ve bile\u015feniyle ili\u015fkili s\u00fcre\u00e7lerinin b\u00fcy\u00fck sorunlara kar\u015f\u0131l\u0131k geldi\u011fini izliyoruz. H\u00e2l\u00e2 i\u00e7inde oldu\u011fumuz bu ge\u00e7ici d\u00f6nemde, yerel halk\u0131n kentte g\u00fcvenli, sa\u011fl\u0131kl\u0131, konforlu ko\u015fullarda bar\u0131nabilmesi, \u00e7al\u0131\u015fabilmesi, okula ve hastaneye gidebilmesi, sosyalle\u015febilmesinin sa\u011flanmas\u0131yla birlikte mutlaka ihtiyac\u0131m\u0131z olan di\u011fer ad\u0131m, yerel halk\u0131n bir asgari m\u00fc\u015fterekte bulu\u015fmas\u0131 ve bu sayede, s\u00fcre\u00e7te ortak tav\u0131r alabilen bir akt\u00f6r h\u00e2line gelebilmesidir. Kentin depremden sonra iyile\u015fmesi s\u00fcrecinde kendisini hangi alanda konumland\u0131rd\u0131\u011f\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, bu s\u00fcre\u00e7te deprem b\u00f6lgesindeki yerle\u015fmelere faydal\u0131 olmak isteyen t\u00fcm olu\u015fumlar\u0131n, akt\u00f6r ve kurumlar\u0131n uzla\u015fabilece\u011fini (ya da uzla\u015fmas\u0131 gerekti\u011fini) d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz asgari m\u00fc\u015fterek i\u00e7in \u00f6nerilerimiz \u015funlard\u0131r:<\/p>\n\n\n\n
-Deprem ya\u015fayan kentlerin depremden sonra iyile\u015fmesinin, burada hayat\u0131n tekrar ba\u015flamas\u0131n\u0131n birinci \u00f6ncelik olarak kabul edilmesi.<\/p>\n\n\n\n
-Depremden \u00f6nce burada ya\u015fayan n\u00fcfusun (m\u00fclk sahibi, kirac\u0131, \u00e7al\u0131\u015fan \u2026) burada kalabilece\u011fi ko\u015fullar\u0131n (ge\u00e7ici bar\u0131nma alanlar\u0131, g\u00fcndelik ihtiya\u00e7lar, \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131, kentsel servisler, eri\u015fim olanaklar\u0131 \u2026) sa\u011flanmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n
-Depremden sonraki (enkaz kald\u0131rma, ge\u00e7ici bar\u0131nma alanlar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131, in\u015fa d\u00e2hil olmak \u00fczere) iyile\u015fme s\u00fcrecinin i\u015fleyi\u015finde halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve do\u011fal alanlar\u0131n korunmas\u0131n\u0131n esas al\u0131nmas\u0131.<\/p>\n\n\n\n
-Yerle\u015fmenin somut ve somut olmayan tarihi ve k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n\u0131n, tarihi dokunun b\u00fct\u00fcnselli\u011finin, \u00fcretim k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn korunarak iyile\u015ftirilmesi.<\/p>\n\n\n\n
-Deprem sonras\u0131 planlama ve mimarl\u0131k faaliyetlerinin b\u00fct\u00fcnsel planlama, \u201cdiren\u00e7li kent\u201d ve \u201cengelsiz kent\u201d ilkeleriyle uyumlu ilerlemesi.<\/p>\n\n\n\n
-Deprem sonras\u0131 planlama ve imar faaliyetleriyle yasal de\u011fi\u015fikliklerin, deprem b\u00f6lgesinde m\u00fclkiyet de\u011fi\u015fimi ve m\u00fclks\u00fczle\u015ftirme s\u00fcre\u00e7lerine neden olmamas\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrk Tasar\u0131m Vakf\u0131\u2019n\u0131n Antakya\u2019daki uygulamalar\u0131ndan bir an \u00f6nce vazge\u00e7ilmesi.<\/p>\n\n\n\n
11 ilimizde ciddi habitat sorunlar\u0131 g\u00fcndemdedir. T\u00fcrkiye\u2019nin \u00fcyesi oldu\u011fu Birle\u015fmi\u015f Milletler \u0130nsan Yerle\u015fimleri Merkezi\u2019nin (UNCHS-HAB\u0130TAT) 1996 y\u0131l\u0131nda ikincisine ev sahipli\u011fi yapt\u0131\u011f\u0131 HAB\u0130TAT-II konferans\u0131na sunmu\u015f oldu\u011fu Ulusal Rapor\u2019daki y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerine uygun bir stratejiyi uygulamaya koymamas\u0131; kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 d\u0131\u015flamas\u0131, bu sorunlar\u0131n kayna\u011f\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmektedir.\u00a0 Bu noktada, deprem b\u00f6lgesinde yeniden in\u015fa s\u00fcrecinde ya\u015fanan bu t\u0131kanmay\u0131 a\u015fmak i\u00e7in Birle\u015fmi\u015f Milletler \u0130nsan Yerle\u015fimleri Merkezi (UNCHS-HAB\u0130TAT) \u00fcyeli\u011finin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 me\u015fruiyet ve dayan\u0131\u015fma dinamikleri \u00fczerinden siyasal merkezi otoritenin uygulamalar\u0131n\u0131n payda\u015f\u0131 olup demografik habitats\u0131zla\u015fma tehlikesini i\u00e7eren uygulamalar\u0131, yerle\u015fik tarihsel demografik ve ekolojik dengeyi bozmayacak d\u00fczeyde yeniden bir habitat in\u015fa etmede aktif rol al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu kapsamda geni\u015f kat\u0131l\u0131mlar\u0131 i\u00e7eren ulusal ve uluslararas\u0131 konferanslar, s\u00f6yle\u015filer, forumlar gibi etkinlikler d\u00fczenlenmelidir.<\/p>\n\n\n\n
Sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131, deprem b\u00f6lgesinde h\u00e2l\u00e2 \u00e7\u00f6z\u00fclememi\u015ftir. Y\u0131k\u0131mlar ve enkaz kald\u0131rma-ta\u015f\u0131ma yan\u0131nda Hatay ba\u015fta olmak \u00fczere Kahraman Mara\u015f, Ad\u0131yaman, Malatya illerimizde a\u00e7\u0131lan ta\u015f ocaklar\u0131, haz\u0131r beton tesisleri nedeniyle artan g\u00fcr\u00fclt\u00fc, toz, asbest ve buna ba\u011fl\u0131 solunum sistemi ba\u015fta olmak \u00fczere hastal\u0131k y\u00fck\u00fcn\u00fcn artmas\u0131 s\u00f6z konusudur. Kanalizasyon ba\u015fta olmak \u00fczere alt yap\u0131 sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fclemedi\u011fi gibi elektrik, internet s\u00fcrekli kesilmektedir. \u0130\u00e7me suyuna eri\u015fim \u00e7ok \u00f6nemli bir sorundur. Bir\u00e7ok mahalleye haftan\u0131n belirli g\u00fcnleri t\u0131rlarla su kolileri da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 devam etmektedir.<\/p>\n\n\n\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 15. ay\u0131 geride b\u0131rakm\u0131\u015fken \u00f6zellikli bir\u00e7ok sa\u011fl\u0131k hizmeti istenilen d\u00fczeyde verilememekte, talepler kar\u015f\u0131lanamamakta, Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 hastanelerinde baz\u0131 sa\u011fl\u0131k hizmetleri hi\u00e7 ba\u015flat\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin Hatay\u2019da N\u00fckleer T\u0131p Hizmetleri sadece MK\u00dc’de, Radyoterapi sadece \u0130skenderun \u00d6zel Geli\u015fim Hastanesi’nde verilebilmektedir. Aile Hekimli\u011finde h\u00e2l\u00e2 a\u015f\u0131lamada s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015fanmaktad\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok da\u011f\u0131n\u0131k \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Konteynerkentlere gidince koruyucu sa\u011fl\u0131k hizmeti verilemiyor. Konteynerde \u00e7al\u0131\u015fan ASM\u2019lerde, ana merkezde de ba\u015fta so\u011fuk zinciri kurma ve devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 getirmek m\u00fcmk\u00fcn olamamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Devlet hastanelerinde Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131, hekimlerine ve di\u011fer sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na, deprem olmayan illere, ayn\u0131 ilde zarar g\u00f6ren il\u00e7elerde zarar g\u00f6rmeyen il\u00e7elere g\u00f6re daha az \u00f6deme yap\u0131yor. Sanki hayat normal ak\u0131\u015f\u0131nda devam ediyormu\u015f gibi kabul ediyor, daha da ileri gidip\u00a0 sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 cezaland\u0131r\u0131yor. Hekimlerin MHRS randevular\u0131n\u0131 kendilerinin ayarlamas\u0131na izin verilmiyor. Her 10 dakikada bir sistem otomatik olarak MHRS randevusu at\u0131yor. MHRS d\u0131\u015f\u0131 G\u00fcn\u00fcbirlik randevusuz hastalar da hesaba kat\u0131l\u0131nca 2-3 dakikada hasta bak\u0131lmas\u0131 dayat\u0131l\u0131yor. Bu \u015fartlar alt\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fanlardan tam performans ve fedak\u00e2rl\u0131k bekleniyor. Ne yaz\u0131k ki Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bu uygulamas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden bir\u00e7ok hekim ve di\u011fer sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 tayin oluyor, istifa ediyor veya emekliye ayr\u0131l\u0131yor. Bir\u00e7ok klinikte yo\u011fun i\u015f y\u00fck\u00fc, a\u011f\u0131r \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131, e\u011fitim yetersizli\u011fi vb. nedenlerle asistan kontenjanlar\u0131 bo\u015f kal\u0131yor ya da istifalar oluyor. Bu sebeple asistan say\u0131s\u0131 \u00e7o\u011fu klinik i\u00e7in yetersiz denilecek say\u0131da. Deprem b\u00f6lgesinde acilen sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin depreme diren\u00e7li yap\u0131larda, sosyo-ekonomik ko\u015fullar\u0131 iyile\u015ftirilmi\u015f sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n yeterli say\u0131da istihdam\u0131yla b\u00fct\u00fcn kliniklerde verilmesi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Deprem b\u00f6lgesindeki okullar\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131 ve hasarl\u0131 olmas\u0131 nedeniyle sa\u011flam okullarda ikili e\u011fitimlerin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi ula\u015f\u0131m, beslenme, donan\u0131m ve personel yetersizli\u011fi gibi yeni sorunlara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Prefabriklerde ve konteynerlerde e\u011fitime devam edilmesi \u00e7ocuklar\u0131n okul atmosferini ya\u015fayamamas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Buralardaki \u00f6zel sekt\u00f6r \u00f6\u011fretmenleri i\u015fsizlikle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmi\u015ftir. \u00d6\u011fretmenlerin bar\u0131nma ihtiya\u00e7lar\u0131 yeterince kar\u015f\u0131lanamam\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla deprem b\u00f6lgesinde e\u011fitimin bile\u015fenleri olan \u00f6\u011fretmen-\u00f6\u011frenci ve velinin bar\u0131nma, beslenme, sa\u011fl\u0131k hizmetleri ba\u015fta olmak \u00fczere ihtiya\u00e7lar\u0131 h\u0131zla kar\u015f\u0131lanmal\u0131, e\u011fitimin kalitesini y\u00fckseltecek \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca,<\/p>\n\n\n\n
-Deprem b\u00f6lgesinde ya\u015fananlardan \u00e7\u0131kar\u0131lan derslerle arama-kurtarma ve yard\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda aktif g\u00f6rev yapacak personelin say\u0131s\u0131 art\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi bunlar\u0131n \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc e\u011fitimi ger\u00e7ekle\u015ftirilmelidir.<\/p>\n\n\n\n
-Okullar\u0131n afet anlar\u0131nda korunma alan\u0131 haline getirilmesi i\u00e7in bilimsel ve teknik bak\u0131mdan depreme diren\u00e7li yap\u0131lar haline getirilmesi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
-Afet riskinin azalt\u0131lmas\u0131 ve afetlere haz\u0131rl\u0131k konusunda halk bilin\u00e7lendirilmelidir. Etkili bir acil durum y\u00f6netimi sistemi kurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
\u00dclke genelinde hukukla ilgili ciddi sorunlar ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Deprem b\u00f6lgesinde bu sorunlar katlanarak devam etmektedir. Adliye binalar\u0131n\u0131n da y\u0131k\u0131lmas\u0131, hasar g\u00f6rmesi nedeniyle mahkemeler g\u00f6revlerini zaman\u0131nda yapamam\u0131\u015flard\u0131r. Avukatlar\u0131n g\u00f6revlerini konteynerlerde s\u00fcrd\u00fcrmek zorunda kald\u0131\u011f\u0131 bir ortamda, depremzedelerin hak kay\u0131plar\u0131n\u0131 \u00f6nleme konusunda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar yetersiz kalm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130dare mahkemeleri ba\u015fta olmak \u00fczere yeni mahkemeler a\u00e7\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fcn artmas\u0131 nedeniyle yarg\u0131sal s\u00fcre\u00e7ler yava\u015f ilerlemektedir. Deprem yarg\u0131lamalar\u0131 ceza hukukundan idare hukukuna ve tazminat hukukuna varana kadar \u00e7ok geni\u015f bir \u00e7er\u00e7eveyi kaps\u0131yor. Deprem yarg\u0131lamalar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde y\u00fczbinlerce dava dosyas\u0131 olmas\u0131 bekleniyor. H\u00e2lihaz\u0131rda ceza yarg\u0131lamalar\u0131nda dahi iddianamelerin haz\u0131rlanmad\u0131\u011f\u0131, kovu\u015fturma a\u015famas\u0131na ge\u00e7ilmeyen \u00e7ok say\u0131da vaka var. Bu ku\u015fkusuz T\u00fcrkiye\u2019deki yarg\u0131 sisteminin yap\u0131sal sorunlardan kaynakland\u0131\u011f\u0131 kadar, b\u00f6ylesine akut bir durumda refleks g\u00f6sterebilme kapasitesinin de d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnden kaynaklanmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bu sorunlar\u0131n insan haklar\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere hayvan haklar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturulmas\u0131, daha fazla adaletsizli\u011fin ya\u015fanmamas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\n\n\n\n
\u201c\u0130nsan Haklar\u0131 Perpektifinden 6 \u015eubat Depremleri (T\u0131kanmay\u0131 A\u015fmak \u0130\u00e7in) Konferans\u0131\u201dnda konunun uzmanlar\u0131n\u0131n, sendika-dernek-oda vd. kurulu\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n, bilim insanlar\u0131m\u0131z\u0131n ortaya koyduklar\u0131 veri, bulgu, analiz-sentez ve \u00f6nerilerin ba\u015fta siyasi iktidar olmak \u00fczere kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131m\u0131z, yerel y\u00f6netimlerimiz ve yurtta\u015flar\u0131m\u0131z taraf\u0131ndan dikkate al\u0131nmas\u0131n\u0131 ve uygulamaya konmas\u0131n\u0131 talep ediyoruz. Bu konular\u0131n yak\u0131n takip\u00e7isi olaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ve ulusal-uluslararas\u0131 d\u00fczlemde sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclmesi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131 s\u00fcrd\u00fcrece\u011fimizi ilan ediyoruz.”<\/p>\n\n\n\n
D\u00dcZENLEME KURULU
Birle\u015fik Kamu \u0130\u015f
E\u011fitim \u0130\u015f
\u00d6zel Sekt\u00f6r \u00d6\u011fretmenleri Sendikas\u0131
Genel Sa\u011fl\u0131k \u0130\u015f
Sosyal Haklar Derne\u011fi
AS\u0130-DER (Antakya-Samanda\u011f-\u0130skenderun Yard\u0131mla\u015fma ve Dayan\u0131\u015fma Derne\u011fi)
TARDE (Travma ve Afet Ruh Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 Derne\u011fi)<\/p>\n\n\n\n
KURUMSAL DESTEK
\u00c7ankaya Belediyesi
D\u0130SK
T\u00fcrkiye Barolar Birli\u011fi
T\u00fcrk Tabipler Birli\u011fi
T\u00fcrk M\u00fchendis ve Mimarlar Odalar\u0131 Birli\u011fi
M\u00fclkiyeliler Birli\u011fi<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
‘\u0130nsan Haklar\u0131 Perspektifinden 6 \u015eubat Depremleri; T\u0131kanmay\u0131 A\u015fmak \u0130\u00e7in Bir Konferans’, 25 May\u0131s 2024 tarihinde \u00c7ankaya’da ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Konferans\u0131n sonu\u00e7 bildirgesi: “T\u00fcrkiye co\u011frafyas\u0131n\u0131n %90\u2019\u0131 deprem b\u00f6lgesinde olup bug\u00fcne kadar \u00e7ok say\u0131da b\u00fcy\u00fck y\u0131k\u0131m ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Cumhuriyet d\u00f6neminde ger\u00e7ekle\u015fen 1939 Erzincan, 1999 G\u00f6lc\u00fck ve D\u00fczce depremlerinden daha geni\u015f alan\u0131 ve n\u00fcfusu etkileyen 6 \u015eubat depremleri, \u00fclkemizin ve halk\u0131m\u0131z\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":571,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"tdm_status":"","tdm_grid_status":"","footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":{"0":"post-570","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-guncel"},"yoast_head":"\n